Wysoka kreatynina na wyniku badań łatwo budzi niepokój. Nie zawsze jednak oznacza poważne problemy z nerkami. Jest bowiem wiele czynników, które mogą wpływać na odchylenia od normy tego ważnego składnika. Dlatego warto wiedzieć, co jeszcze należy sprawdzić i na jakie objawy zwrócić uwagę, zanim udasz się do nefrologa, który przy diagnozowaniu chorób nerek bierze pod uwagę wiele różnych czynników.
Co oznacza kreatynina, gdy patrzysz na wyniki?
Kreatynina to produkt uboczny rozkładu kreatyny, związku związanego z pracą mięśni. Jej ilość we krwi utrzymywana jest na odpowiednim poziomie dzięki nerkom, które odpowiadają za jej regularne wydalanie. Jeśli więc w wynikach badań przy kreatyninie widzisz informację, że poziom jest podwyższony, może to wskazywać, choć nie musi, na zaburzoną pracę nerek. Nie musi, ponieważ na ilość kreatyniny we krwi może mieć wpływ kilka innych czynników. Dlatego interpretację wyników warto zostawić lekarzowi, który oceni je razem z eGFR (szacunkową filtracją kłębuszkową), stopniem nawodnienia oraz czynnikami pozanerkowymi, takimi jak dieta, wysiłek fizyczny i stosowane leki.
Dlaczego eGFR trzeba interpretować z całą historią zdrowia?
Sam wynik eGFR, wyciągnięty z kontekstu, jeszcze niewiele mówi o stanie nerek.
Dopiero gdy zestawi się go z całą historią zdrowia – albuminurią lub białkomoczem, chorobami współistniejącymi, przyjmowanymi lekami, stopniem nawodnienia i tym, czy obniżona wartość utrzymuje się w czasie – można ocenić, czy chodzi o trwały problem, czy chwilowe odchylenie.
Choroby nerek rozwijają się podstępnie i przez długi czas mogą nie dawać wyraźnych objawów. Umów się do nefrologa w naszym Centrum Medycznym i sprawdź, w jakiej kondycji są twoje nerki.
eGFR jest jedynie wartością wyliczoną na podstawie wzoru, a nie bezpośrednim pomiarem pracy nerek.
Z tego powodu jego poziom może się zmieniać pod wpływem różnych czynników. Dlatego lekarz zwykle patrzy na trend z kilku badań, zamiast opierać się wyłącznie na jednym odczycie.
Na to, jaki wynik eGFR zobaczysz na wydruku, wpływa wiele elementów: wiek, płeć, masa mięśniowa, stopień nawodnienia, ciąża, ostre choroby czy stosowanie leków działających toksycznie na nerki.
W efekcie ta sama liczba u dwóch różnych osób może mieć inne znaczenie i wynikać z innej przyczyny. Dlatego lekarz zestawia eGFR także z objawami, ciśnieniem tętniczym, cukrzycą, chorobami serca oraz rodzinnym występowaniem chorób nerek.
Nefrolog Łomża – jakie wyniki i informacje zabrać na konsultację
Aby przyspieszyć diagnostykę i tym samym uniknąć dodatkowych wizyt, warto dobrze przygotować się do wizyty u nefrologa. Dlatego:
- wykonaj ogólne badanie moczu na obecność infekcji, krwi lub białka, morfologię krwi, elektrolity (sód, potas, wapń, fosfor), poziom kreatyniny, eGFR i mocznika w surowicy krwi, USG nerek oraz dróg moczowych i zabierz ze sobą otrzymane wyniki,
- zabierz zgromadzoną dotychczas dokumentację medyczną dotyczącą innych chorób, jeśli na nie cierpisz (nadciśnienie, cukrzyca choroby układu krążenia),
- zapisz listę przyjmowanych w ostatnim czasie leków i suplementów łącznie z dawkowaniem,
- opisz krótko prowadzony przez siebie styl życia obejmujący sen, stosowaną dietę, poziom i regularność aktywności fizycznej, nałogi i narażenie na sytuacje stresowe,
- zanotuj pytania, które chciałbyś zadać lekarzowi.
Jak nefrolog może ocenić ryzyko choroby nerek?
Jest wiele czynników mogących przyczynić się do rozwoju choroby nerek, które lekarz nefrolog bierze pod uwagę. Oznacza to, że jedno odchylenie od normy w wynikach badań nie może być podstawą do oceny ryzyka.
Przede wszystkim zwraca uwagę na wyniki badania krwi i moczu, a dokładnie eGFR, albuminurię i kreatyninę. Kluczowe jest również to, jak długo utrzymują się nieprawidłowe wyniki.
Jeżeli obniżony eGFR (poniżej 60 ml/min/1,73 m²) oraz inne odchylenia – na przykład białkomocz – pojawiają się konsekwentnie w badaniach wykonywanych przez co najmniej 3 miesiące, lekarz może podejrzewać przewlekłą chorobę nerek, a nie tylko przejściowe zaburzenie.
Nie mniej ważne są też czynniki ryzyka, czyli:
- choroby współistniejące (w tym cukrzyca, przebyte ostre uszkodzenie nerek, nadciśnienie)
- choroby nerek u innych członków rodziny,
- otyłość,
- obecność białkomoczu,
- regularna kontrola ciśnienia i glikemii.
Nefrolog bierze też pod uwagę wcześniejsze wyniki badań, przyjmowane leki, objawy i tempo zmian oraz to, czy problem z nerkami pojawił się niedawno, czy też jest to stan przewlekły.
Kiedy wysoka kreatynina wymaga szybkiej kontroli?
Jeśli wyniki badań pokazują, że masz wysoką kreatyninę, nie musi to od razu oznaczać problemu z nerkami. Co innego, jeśli towarzyszą temu charakterystyczne objawy wskazujące na uszkodzenie nerek, w tym osłabienie, nudności i wymioty, skąpomocz lub całkowite zatrzymanie moczu oraz brak apetytu.
Przeczytaj także:
Jak wcześnie rozpoznać przewlekłą chorobę nerek, co mogą oznaczać wyniki badania moczu i jak przygotować się do wizyty u nefrologa?
Wizyty u nefrologa wymaga też nagły wzrost kreatyniny w porównaniu z poprzednim wynikiem, co zwykle oznacza konieczność powtórzenia badań razem z eGFR, badaniem moczu i poziomem nawodnienia.
Pilność konsultacji nefrologicznej jest większa, gdy oprócz wysokiej kreatyniny w wynikach, cierpisz też na chorobę serca, cukrzycę lub niedrożność dróg moczowych albo też bierzesz leki, których przyjmowanie wiąże się z możliwością wystąpienia skutków ubocznych w postaci uszkodzenia nerek. W takich sytuacjach wysoka kreatynina jest zwykle tylko jednym z elementów szerszego problemu, a nie pojedynczym, oderwanym odchyleniem.
Częste pytania i odpowiedzi
Czy wysoka kreatynina może wynikać z odwodnienia?
Odwodnienie może przejściowo podnieść kreatyninę i obniżyć eGFR, więc wynik trzeba oceniać razem z nawodnieniem i całym obrazem klinicznym.
Czy przed badaniem kreatyniny trzeba być na czczo?
Najlepiej trzymać się zaleceń laboratorium lub lekarza, choć dla uzyskania bardziej wiarygodnych wyników zalecane jest bycie na czczo w chwili wykonywania badań.
Czy z niskim eGFR trzeba do nefrologa?
Niekoniecznie zawsze, ale eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² utrzymujące się w czasie, a do tego szybki spadek wyniku albo dodatkowe nieprawidłowości w moczu zwykle wymagają oceny nefrologicznej.
Źródła:
- www.mp.pl
- www2.gov.bc.ca/gov/content/health/practitioner-professional-resources/bc-guidelines/chronic-kidney-disease
- www.kantesti.net/pl/co-oznacza-egfr-wynik-badania-nerek-prostym-jezykiem/#what-egfr-means-in-plain-english